انقلاب در سبد انرژی ایران
با افزایش مصرف برق و رشد ناترازی در شبکه انرژی کشور، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر به یکی از مهمترین اولویتهای زیرساختی ایران تبدیل شده است. در همین راستا، ابرپروژه احداث ۱۵۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی و بادی با هدف تقویت امنیت انرژی، کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و ایجاد زیرساخت پایدار برای صنعت برق در حال اجراست.
بر اساس آخرین گزارشهای عملیاتی تا ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، بخش قابل توجهی از این طرح وارد فاز اجرایی شده و بخشی نیز به بهرهبرداری رسیده است. نقش صندوق توسعه ملی در تأمین مالی پروژهها، یکی از عوامل کلیدی پیشرفت این برنامه ملی محسوب میشود.
نقش صندوق توسعه ملی در تأمین مالی پروژه
مدل سرمایهگذاری در این طرح بر پایه ترکیبی از سرمایهگذاری دولتی، تسهیلات ارزی و مشارکت بخش خصوصی طراحی شده است.
صندوق توسعه ملی برای حمایت از این پروژه سقف تعهدی معادل ۴.۹۶ میلیارد دلار تعیین کرده که حدود ۸۰ درصد کل سرمایهگذاری مورد نیاز پروژه را پوشش میدهد.
از این میزان تاکنون حدود ۲.۱۶ میلیارد دلار با تأیید بانک مرکزی تخصیص یافته است. علاوه بر این، بیش از ۸۰۰ میلیون دلار سرمایه عملیاتی نیز در پروژههای نیروگاهی جذب شده و در مسیر احداث نیروگاههای جدید هزینه شده است.
این ساختار مالی باعث شده ریسک سرمایهگذاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر ایران به طور قابل توجهی کاهش یابد و سرمایهگذاران خصوصی با اطمینان بیشتری وارد پروژه شوند.
طرح ۸۰۰۰ مگاواتی نیروگاههای خورشیدی و بادی
یکی از بخشهای اصلی برنامه توسعه برق تجدیدپذیر، طرح احداث ۸۰۰۰ مگاوات ظرفیت جدید در حوزه انرژی خورشیدی و بادی است.
در این بخش از پروژه، ۱۹۲ ساختگاه خورشیدی و ۱۶ ساختگاه بادی در نقاط مختلف کشور شناسایی شدهاند. همچنین ۱۴ سرمایهگذار اصلی برای اجرای پروژهها اعلام آمادگی کردهاند و فعالیت در ۲۲ ساختگاه منتخب آغاز شده است.
در حال حاضر حدود ۲۹۳۸ مگاوات ظرفیت نیروگاهی برای دریافت تسهیلات به شبکه بانکی معرفی شده است. برآورد میشود مجموع سرمایهگذاری این پروژهها به حدود ۱.۳ میلیارد دلار برسد که سهم مشارکت صندوق توسعه ملی در آن حدود ۸۶۰ میلیون دلار و معادل ۶۹ درصد هزینه پروژهها است.
طرح ۷۰۰۰ مگاواتی نیروگاههای خورشیدی
بخش خورشیدی پروژه با سرعت بیشتری در حال پیشرفت است، زیرا ایران از نظر میزان تابش خورشید یکی از مناسبترین کشورهای منطقه برای تولید برق خورشیدی محسوب میشود.
طبق آخرین آمار منتشر شده، تاکنون ۱۱۰۲ مگاوات نیروگاه خورشیدی به بهرهبرداری رسیده و برق آن وارد شبکه سراسری شده است.
همچنین حدود ۳۷۳۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در مرحله احداث قرار دارد و ۱۲۲۸ مگاوات ظرفیت جدید نیز برای تأمین مالی به بانکها معرفی شده است.
در بخش سرمایهگذاری، صندوق توسعه ملی تاکنون حدود ۴۶۲ میلیون دلار در این طرح سرمایهگذاری مستقیم انجام داده است. مجموع سرمایه مورد نیاز پروژههای خورشیدی حدود ۱.۳ میلیارد دلار برآورد شده که از این میزان ۲۶۹.۴ میلیون دلار با سهم ۶۴ درصدی صندوق توسعه ملی تأمین میشود.
همچنین در زنجیره تأمین تجهیزات نیروگاهها، حدود ۱۶.۵ میلیون دلار فروش نقدی تجهیزات ثبت شده که نشانهای از فعال شدن بازار داخلی تجهیزات انرژی خورشیدی است.
میزان پیشرفت ابرپروژه ۱۵۰۰۰ مگاواتی
با جمعبندی دادههای موجود میتوان وضعیت فعلی پروژه را به این شکل توصیف کرد:
- ظرفیت بهرهبرداری شده: ۱۱۰۲ مگاوات
- ظرفیت در حال احداث: ۶۶۶۸ مگاوات
- ظرفیت وارد شده به فاز اجرایی: بیش از ۷۷۰۰ مگاوات از کل پروژه
این ارقام نشان میدهد بیش از نیمی از ظرفیت هدفگذاری شده طرح وارد فاز عملیاتی شده است؛ موضوعی که در پروژههای زیرساختی با این مقیاس، نشانه پیشرفت قابل توجه محسوب میشود.
اهمیت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر برای اقتصاد ایران
گسترش نیروگاههای خورشیدی و بادی تنها به معنای تولید برق بیشتر نیست، بلکه آثار اقتصادی و راهبردی گستردهای برای کشور دارد.
تولید برق از منابع تجدیدپذیر باعث کاهش مصرف گاز طبیعی در نیروگاههای حرارتی میشود و این گاز میتواند برای صادرات یا استفاده در صنایع پتروشیمی آزاد شود.
از سوی دیگر توسعه این نیروگاهها موجب کاهش قطعی برق صنایع در تابستان و افزایش پایداری شبکه سراسری میشود. علاوه بر این، ایجاد پروژههای بزرگ خورشیدی در مناطق مختلف کشور فرصتهای جدیدی برای اشتغال تخصصی و توسعه منطقهای ایجاد میکند.
جمعبندی
ابرپروژه ۱۵۰۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی و بادی ایران یکی از بزرگترین برنامههای توسعه انرژی تجدیدپذیر در منطقه محسوب میشود. حمایت مالی گسترده صندوق توسعه ملی، مشارکت سرمایهگذاران و پیشرفت قابل توجه پروژهها نشان میدهد ایران در مسیر تبدیل شدن به یکی از بازیگران مهم انرژیهای پاک در منطقه قرار گرفته است.
با تکمیل این طرح، علاوه بر کاهش ناترازی برق، زیرساختی پایدار برای رشد صنعتی و اقتصادی کشور در دهههای آینده ایجاد خواهد شد.
